شبکه ایران_مهدی مهرپور_ کمتر از یک ساعت از پیام نوروزی مقام معظم رهبری درباره شعار حمایت از تولید ملی، کار و سرمایه ایرانی نگذشته بود که رسانه ملی یک برند خارجی را تبلیغ میکند...! تعجب نکنید؛ این هم یک شیوه جدید برای حمایت از کالای وطنی است. البته این روال در تمام شبکههای صدا و سیما از همان روزهای نخست سال 91 صورت گرفته تا جایی که مسئولان رسانه ملی نیز هیچگاه در 23 روز اخیر این رویه را به واحد آگهیهای خود گوشزد نکردند؛ بیتوجهی تلویزیون به حمایت از تولید داخل به این چند روز ختم نمیشود. دو سال پیش هم که کارگروه حمایت از تولید در مصوبهای به امضای معاون اول رئیس جمهور تبلیغ کالاهای خارجی را ممنوع کرده بود رسانه ملی باز هم از قانون تخطی کرد و روال گذشته را ادامه داد.
جالب اینکه سازمان مذکور آن روزها به مصوبه کارگروه حمایت از تولید اینگونه پاسخ داد: «به دلیل مدت یکساله قرارداد با برندهای خارجی امکان عدم پخش تبلیغات وجود ندارد بنابراین زمان پایان این قراردادها مصوبه دولت اجرایی میشود.» اما سال گذشته بهرغم پایان یافتن مدت قراردادها، مجدداً رسانه ملی با برندهای خارجی قراردادهای جدید بست و عملاً قانون کارگروه حمایت از تولید مبنی بر ممنوعیت تبلیغ کالاهای خارجی را اجرایی نکرد و حتی با پیگیریهای وزیر وقت صنعت، صدا و سیما هیچ پاسخ قانعکنندهای هم به دولت ارائه نکرد! البته این تمام ماجرا نیست. صدا و سیما دو سال پیش هم طبق مصوبه کارگروه حمایت از تولید مکلف شده بود به تولیدکنندگان داخلی برای تبلیغ کالاهایشان و حضور در بازارهای داخلی و خارجی تسهیلات ویژهای ارائه کند مانند تخفیفهای بیش از 50 درصدی برای تولیدکنندگان داخلی، اما این مصوبه نیز به فراموشی سپرده شد و به بایگانی رسانه ملی رفت. حتی بخش آگهیهای صدا و سیما در پاسخ به تولیدکنندگان داخلی مبنی بر ارائه تخفیف اینگونه گفت: «از وجود چنین مصوبهای بیاطلاعیم.»
البته باز هم این تمام ماجرا نیست. صدا و سیما طی سالهای اخیر همواره ساخت سریالها و مجموعههایی را دنبال کرده که یا کارآفرین داخلی را ورشکسته یا شکست خورده معرفی کرده و یا ثروتمندان را دلال و واسطهگر نامیده است...!
عملکرد صداوسیما به زیان تولید است
دکتر ابراهیم رزاقی استاد اقتصاد دانشگاه تهران در انتقاد از برخی برنامههای صدا و سیما در تبلیغ برندهای خارجی گفت: متأسفانه رویه کنونی که تلویزیون در تبلیغ کالاهای خارجی آغاز کرده و ادامه میدهد به زیان تولید کشور است. وی با تأیید این که تلویزیون باید به جای بها دادن برندهای خارجی مقداری هم به تبلیغ برندهای داخلی بها بدهد، گفت: ترویج و تبلیغ گسترده کالای خارجی به زیان تولید کشور است و باعث میشود تولید کشور بیشتر از اینها زیان ببیند.
دکتر رزاقی اضافه کرد: متأسفانه آنچه اکنون در رسانه ملی مشاهده میشود موجی از تبلیغ برندهای خارجی است و اصولاً صدا و سیما خیلی به تبلیغ تولید داخل اهمیت نمیدهد.
القای استفاده از برندهای خارجی
دکتر مهدی حنطه استاد اقتصاد دانشگاه با انتقاد از رویه کنونی صدا و سیما درتبلیغ گسترده برندهای خارجی گفت: پیام نوروزی رهبری سه مخاطب استراتژیک دولت، سرمایهگذاران بخش خصوصی و مردم را درخصوص تولید ملی مورد توجه قرار داده است. در این میان نقش مردم در استفاده از تولید کالای ایرانی نسبت به دو گروه قبلی بسیار اهمیت بیشتری دارد. رسالت استراتژیک صدا و سیما به عنوان رسانه ملی همه این گروهها را مخاطب قرار میدهد و تولید برنامههای رادیویی- تلویزیونی نیز با توجه به ذائقه خاص مخاطبان است.
وی اضافه کرد: صدا و سیما باید با رویکردی مهندسی افکار عمومی را در جهت اقناع مخاطبان، القا، باورسازی و نهادینهسازی تولید و استفاده از کالاهای ایرانی مورد توجه قرار دهد. وی با بیان اینکه رویکردهای گذشته صدا و سیما نشان میدهد حمایت از تولید داخلی در سریالها- فیلمها به صورت مستقیم و غیرمستقیم بسیار کم مورد توجه قرار گرفته است، تصریح کرد: رویکرد صدا و سیما در تبلیغات، رویکرد بنگاهمحوری و درآمدزایی با کسب حداکثر سود بوده است در حالی که مسئولیت اجتماعی صدا و سیما نباید تحتالشعاع رویکردهای درآمدزایی و اقتصادی قرار گیرد.
دکتر حنطه ادامه داد: تجربه کشورهای توسعه یافته نشان میدهد حتی بخش خصوصی این کشورها رویکردهای حمایتی را به عنوان یک مسئولیت اجتماعی مورد توجه قرار دادهاند این در حالی است که صدا و سیما در ایران که یک رسانه حکومتی بوده و از بودجههای دولتی بهرهمند است توجه شایسته و بایسته به مسئولیت اجتماعی بویژه در حمایت از تولید و استفاده از کالاهای وطنی را نداشته است. وی گفت: حتی دگرگونی شکلی و محتوایی در تولید و پخش برنامههای صدا و سیما نه تنها در سالهای اخیر درخصوص حمایت از تولید و مصرف کالای ایرانی مورد توجه نبوده بلکه حتی در مواردی نیز این مقوله تشدید شده است.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: وجه مشترک پیام رهبری تمرکز بر مقوله کارگر و کارآفرین است که بسیار کم در سالهای گذشته و هم اکنون به صیانت و ارتقای هویت کارگر ایرانی در تولیدات صدا و سیما مورد توجه قرار گرفته است.
تولیدکنندگان: صداوسیما کمکی به تولید نمیکند
در این باره پای درددل یکی از تولیدکنندگان نشستیم. وی که در زمینه تولید تلفن همراه فعالیت دارد، میگوید: با تصویب ممنوعیت تبلیغ کالاهای خارجی توسط صدا و سیما و ارائه تسهیلات به تولیدکنندگان سال گذشته راهی صدا و سیما شدیم تا نسبت به تبلیغ محصولات خود اقدام کنیم، اما بخش آگهیهای این مجموعه با سردی جواب ما را داد و در نهایت اعلام کرد صدا و سیما هیچ تسهیلات ویژهای برای تبلیغ کالاهای تولید داخلی ندارد و اگر مصوبهای وجود دارد هنوز به بخش آگهیها ابلاغ نشده است. وی اظهار داشت: صدا و سیما بدون آنکه تخفیفی برای تبلیغ کالاهای تولید داخل قائل شود فقط به فکر کسب درآمد است و این درآمد یقیناً از طریق آگهی کالاهای وارداتی است که فقط جنبه ارزی دارد.
وی توضیح داد: یکی از دلایلی که باعث میشود صنعت داخلی رشد نکند و حتی مردم و بازارهای صادراتی با کالاهای تولید کشورمان آشنا نشوند عدم تبلیغ کالاهاست. هزینه آگهیها به حدی بالاست که کمتر تولیدکنندهای توان پرداخت دارد. لذا ما امیدوار بودیم که با مصوبه دولت بتوان محصولات خود را به نمایش گذاشت و برای افزایش فروش و تولید برنامهریزی کرد.
این تولیدکننده متذکر شد: رسانه ملی به رغم آنکه حرف از حمایت از تولید میزند اما در عمل هیچگونه حمایتی دیده نمیشود و همواره به دلیل نبود فضا برای معرفی کالاها باید از رقبای خود عقب بمانیم. وی با بیان اینکه کیفیت محصولات ایرانی با مشابه خارجی آن برابری میکند اما به دلیل نداشتن تمکن مالی برای درج آگهی همواره باید لطمه ببینیم، گفت: تولیدات خارجی صدا و سیما را قبضه کردند و در بهترین ساعات روز تبلیغات خود را پخش میکنند، یکی دیگر از تولیدکنندگان لوازم خانگی نیز در گفتوگویی اظهار داشت، رسانه ملی برای کالاهای ایرانی جایگاهی قائل نیست و هیچ زمانی صداوسیما از تولیدکنندگان داخلی حمایت نمیکند.
وی گفت: کارگروه حمایت از تولید برای حمایت از تولیدکنندگان تصویب کرد تبلیغ کالاهای خارجی ممنوع است اما این مصوبه هیچ زمان اجرایی نشد. در ابتدا رسانه ملی اعلام کرد به دلیل انعقاد قراردادها نمیتوان مانع از پخش آگهیها شد اما با گذشت زمان و ورود به سالهای جدید باز هم این موضوع تکرار شد و در نهایت گفته شده است برای تأمین هزینههای صداوسیما بایستی تبلیغ کالاهای خارجی را پذیرفت. وی خاطرنشان کرد: کالاهای این مجموعه به دلیل عدم امکان تبلیغ و هزینههای سرسامآور آن جایگاهی در سطح داخل و بینالملل ندارد.
وی خواستار این موضوع شد که در سال تولید ملی به صنایع کشور از حیث تبلیغات پرداخته و برای آنها بستههای جدیدی در رسانه ملی لحاظ شود تا با کمترین هزینه بتوانند کالا و برند خود را معرفی کنند.
رسانه ملی زندگی خارجی را ترویج میکند
اما در این میان مردم هم ازجمله منتقدان رسانه ملی هستند. سعید محمدی که کارمند وزارت ارتباطات است، میگوید: متأسفانه صدا و سیما همواره زندگی خارجی را ترویج میکند. ماشینهای خارجی، زندگی لوکس با لوازم خانگی خارجی و... ثمره فیلمهای پخش شده در صدا و سیماست. وی میگوید: این رویه هیچگاه در تلویزیون اصلاح نشده است!
